Psychotraumatologia

Psychotraumatologia jest stosunkowo nową dziedziną psychologii, zajmującą się badaniem zjawisk i mechanizmów występujących po doświadczeniu sytuacji zagrażającej zdrowiu i życiu, pomocą osobom, które doświadczyły trudnych sytuacji i kryzysów oraz metodą pracy i rozumienia zjawisk psychicznych. Ze względu na fakt, że trauma jest stanem psychicznym wywołanym działaniami czynników zewnętrznych, zagrażających zdrowiu lub życiu, które prowadzą do głębokich zmian w funkcjonowaniu człowieka i jej rezultatem mogą być utrwalone trudności w powrocie do poprzedniego funkcjonowania.

Co może powodować traumę u człowieka?

Przykładów czynników urazowych może być naprawdę mnóstwo:
– z jednej strony może to być jednorazowe przeżycie o silnym wybuchu emocjonalnym i ekstremalnym stresie:
– wypadek komunikacyjny (trauma po wypadku),
– zabójstwo,
– uprowadzenie,
– katastrofa,
– klęska żywiołowa,
– rozwód,
– napad
– pobicie,
– gwałt,
– trudny i bolesny poród (trauma po porodzie),
– śmierć bliskiej osoby.
Z drugiej zaś powtarzające się stresujące sytuacje, które pojawiają się na tyle często i intensywnie, że w konsekwencji prowadzą do trwałego urazu:
– mobbing w pracy,
– prześladowanie (stalking),
– przemoc domowa – seksualna, fizyczna,
– psychiczna (trauma z dzieciństwa),
– molestowanie,
– tortury,
– przebywanie w sekcie,
– walka z przewlekłą chorobą,
– udział w walkach zbrojnych (trauma wojenna).
Warto również podkreślić, że skutki przeżyć traumatycznych odnoszą się nie tylko do osób, które bezpośrednio uczestniczyły w danym zdarzeniu. Również świadek tragicznego zajścia (np. wypadku samochodowego) może doświadczyć niebezpiecznych dla zdrowia konsekwencji wydarzeń.

TRAUMA – OBJAWY:

– Wysoki poziom przeżywanego cierpienia i bólu.
– Trwale obniżony nastrój, wycofanie, apatia, pesymizm, przygnębienie, smutek i żal.
– Utrata radości z życia oraz brak odczuwania przyjemności z rzeczy, które przed traumą dostarczały miłych doznań.
– Napady paniki.
– Przeżywanie w natrętnych wspomnieniach, myślach lub snach urazu na nowo.
– Poczucie wyobcowania i odizolowania od otoczenia,
– Problemy ze snem (bezsenność, koszmary senne) i wzmożony stan czuwania (w tym wzmożona kontrola).
– Nawracające stany niepokoju, strachu i lęku o swoje życie lub/i życie bliskich, poczucie zbliżającego się niebezpieczeństwa.
– Otępienie uczuciowe, niepokój, obojętność emocjonalna.
– Problemy z koncentracją uwagi, logicznym myśleniem i skupieniem się na wykonywaniu czynności codziennych.
– Unikanie konkretnych osób, wykonywania czynności i podążania do miejsc, które mogą przypominać przeżyte doświadczenie.
– Napady lękowe wywoływane poprzez różnego rodzaju bodźce (np. płacz dziecka przy traumie po porodzie; dźwięk syren lub fajerwerków przy traumie wojennej; pisk opon, dźwięk klaksonu przy traumie po wypadku).
– Trudności z radzeniem sobie ze złością, agresją i gniewem.
– Stany depresyjne.
– Myśli samobójcze, próby samobójcze.
– Objawy somatyczne (fizyczne), takie jak bóle brzucha, mdłości, kołatanie serca, bóle głowy, kłucie w klatce piersiowej.
– Niestety bywa również tak, że przeżywany stres traumatyczny może być bodźcem wyzwalającym dla innych zaburzeń psychicznych (np. depresji, psychozy, zaburzeń dwubiegunowych, zaburzeń odżywiania).

Pamiętaj, że utrzymujące lub pogłębiające się skutki przeżytej traumy mogą stanowić o postępującym zaburzeniu psychicznym. Dlatego też objawy powinny być skonsultowane z lekarzem pierwszego kontaktu i psychoterapeutą. Nie bagatelizuj swoich odczuć i zmieniającego się nastroju. Często odpychamy od siebie myśl o poważnym problemie i potrzebie specjalistycznej pomocy. Zarówno my sami, jak i bliscy powtarzamy, że uporanie się z cierpieniem, lękiem i smutkiem po zdarzeniu traumatycznym wymaga czasu. Oczywiście przepracowanie problemu i przejście przez wszystkie fazy stresowej reakcji to długi proces. Jednak, gdy pojawiające się objawy zaburzają Twój dotychczasowy styl życia i zaczynają dominować w każdej sferze życiowej, wówczas powinieneś zwrócić się o pomoc do specjalisty i rozpocząć terapię